Cảnh giác với dị dạng nang tuyến phổi bẩm sinh (cpam) ở trẻ nhỏ viêm phổi

Nhiều trường hợp trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ chỉ bị ho vài tiếng, bú tốt, không sốt làm bố mẹ nghĩ rằng cháu chỉ bị bệnh nhẹ. Tuy nhiên, có những dị dạng bẩm sinh ở phổi ẩn mình dưới những triệu chứng cực kỳ nghèo nàn, nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời có thể dẫn đến nhiễm trùng nặng, đe dọa tính mạng của trẻ.

Khoa Khám và Điều trị tự nguyện, Bệnh viện Sản Nhi Nghệ An vừa qua đã tiếp nhận và điều trị 2 ca bệnh dị dạng nang kén phổi bẩm sinh (CPAM) bội nhiễm ở trẻ rất nhỏ tuổi với diễn tiến hoàn toàn khác nhau.

Ca bệnh 1 (Bé trai, 2 tháng tuổi): Bé khởi bệnh với biểu hiện ho đờm. Chỉ sau 2 ngày, bé bắt đầu sốt cao, quấy khóc nhiều và bú kém. Khi nhập viện, bé đã có biểu hiện thở nhanh, thở gắng sức, xét nghiệm máu có các chỉ số nhiễm trùng tăng cao và chụp phim phổi có đám mờ lớn ở phổi Trái. Ban đầu, trẻ được điều trị theo hướng viêm phổi với kháng sinh. Tuy nhiên, nhận thấy diễn biến lâm sàng kém đáp ứng với thuốc, các bác sĩ đã nhanh chóng hội chẩn, đổi kháng sinh và cho chụp cắt lớp vi tính lồng ngực. Hình ảnh cắt lớp vi tính cho thấy trẻ bị nang kén phổi bẩm sinh kèm theo tình trạng viêm phổi. Nhờ phát hiện kịp thời và phối hợp chặt chẽ với chuyên khoa Ngoại, sau 23 ngày điều trị tích cực, sức khỏe của bé đã ổn định, được xuất viện và hẹn tái khám theo dõi.

Ca bệnh 2 (Bé gái, 44 ngày tuổi): Khác với ca bệnh trên, trẻ nhập viện trong tình trạng chỉ ho khan vài tiếng, không sốt, vẫn bú tốt. Tuy nhiên, khi chụp phim phổi kiểm tra, các bác sĩ phát hiện một đám mờ bất thường trong phổi. Các xét nghiệm máu cho thấy các chỉ số viêm tăng cao. Các bác sĩ nghi ngờ bé mắc dị dạng phổi bẩm sinh kèm theo tình trạng viêm phổi nên đã chỉ định chụp cắt lớp vi lồng ngực. Kết quả trả về, bé được chẩn đoán mắc dị dạng nang tuyến phổi bẩm sinh (CPAM). Sau khi hội chẩn kỹ lưỡng với khoa Ngoại, nhận thấy chưa có chỉ định phẫu thuật ngay, bé được điều trị nội khoa tích cực. Sau 15 ngày theo dõi sát sao, bé đã ổn định sức khỏe và được xuất viện.

Dị dạng nang tuyến phổi bẩm sinh (CPAM: Congenital Pulmonary Airway Malformation) – là tình trạng một phần lá phổi của trẻ phát triển sai lệch ngay từ khi còn trong bụng mẹ, thay vì phát triển bình thường thì nó lại tạo thành các nang kén bất thường chứa dịch hoặc chứa khí.

Trẻ bị CPAM có thể hoàn toàn bình thường khi sinh ra. Tuy nhiên, nếu không được kiểm tra bằng các thiết bị chuyên sâu như chụp cắt lớp vi tính (CT-Scanner), bệnh rất dễ bị nhầm lẫn với viêm phổi thông thường, dẫn đến việc điều trị kháng sinh kéo dài hoặc nhiều lần.

Các nang phổi dị dạng này tiềm ẩn những nguy cơ cực kỳ nguy hiểm cho sức khỏe của trẻ:

• Ổ chứa vi khuẩn gây viêm phổi tái đi tái lại: Các nang phổi bẩm sinh này dễ bị ứ dịch, trở thành "vũng nước đọng" lý tưởng cho vi khuẩn đến trú ngụ và sinh sôi, gây nhiễm trùng tại phổi, có thể dẫn đến tình trạng viêm phổi nặng. Cơ thể non yếu của trẻ đáp ứng kém với các loại kháng sinh thông thường và rất dễ bị viêm phổi tái diễn.
• Nang khí phình to gây chèn ép nghẹt thở: Khí đi vào bên trong nang phổi bẩm sinh theo đường một chiều nhưng không thể thoát ra ngoài, khiến các nang này căng phồng lên. Khi nang khí quá to, nó sẽ chèn ép vào vùng phổi lành còn lại và có thể đẩy lệch tim, khiến em bé bị thiếu oxy nghiêm trọng, khó thở cấp tính và làm giảm khả năng bơm máu của tim.
• Bị vỡ nang khí gây xẹp phổi đột ngột: Vách của các nang kén khí này thường mỏng. Khi áp lực trong ngực tăng lên (ví dụ như khi trẻ ho rặn hoặc quấy khóc nhiều), các nang khí này có nguy cơ bị vỡ ra, làm tràn khí vào lồng ngực, lượng khí nhiều có thể gây xẹp phổi hoàn toàn – đây là một tình trạng nguy kịch cần phải đặt ống dẫn lưu ngực cấp cứu.

Không chủ quan với các triệu chứng nhẹ: Trẻ sơ sinh dưới 3 tháng tuổi có sức đề kháng non nớt, cơ thể dễ chuyển nặng rất nhanh. Một vài tiếng ho húng hắng, dù không sốt, vẫn có thể là dấu hiệu cảnh báo của một tổn thương phổi nghiêm trọng.

Tuân thủ nghiêm ngặt lịch hẹn khám lại: Đối với những trẻ đã được chẩn đoán mắc CPAM nhưng tạm thời ổn định sau đợt dùng thuốc (như hai em bé ở trên), việc đi khám lại đúng hẹn là bắt buộc. Điều này giúp các bác sĩ Ngoại nhi theo dõi sát sao và chọn lựa "thời điểm vàng" để chủ động mổ cắt bỏ khối dị dạng, trả lại lá phổi khỏe mạnh cho con trước khi các biến chứng xấu có thể xảy ra gây nguy hiểm cho tính mạng của trẻ.

Đưa trẻ đi khám ngay khi có các dấu hiệu sau: Ho ngày một nhiều hơn, ho có đờm. Thở nhanh, khó thở, phần ngực và bụng phồng xẹp nhanh hơn bình thường, ngực bị rút lõm khi thở. Sốt cao, bỏ bú, lờ đờ, ngủ li bì gọi khó thức giấc.