Trật khớp háng bẩm sinh: Bệnh lý nguy hiểm dễ bỏ sót

Tại Khoa Chấn thương chỉnh hình - Bỏng (Bệnh viện Sản Nhi Nghệ An) thường xuyên gặp nhiều trường hợp bố mẹ đưa các bé 4, 5 tuổi đến khám với triệu chứng chân đi khập khiễng (chân cao chân thấp). Được các bác sĩ chẩn đoán là trẻ bị dị tật trật khớp háng bẩm sinh và được chỉ định phẫu thuật điều trị. Tuy nhiên khi phát hiện muộn, việc điều trị sẽ rất phức tạp, kết quả có thể kém, để lại nhiều di chứng như: Tái trật khớp, hoại tử chỏm xương đùi, loạn sản phát triển ổ cối và chỏm xương đùi gây mất cân xứng chiều dài của chi, teo cơ cứng khớp, hạn chế vận động. Vì vậy bố mẹ cần hiểu rõ về bệnh lý này để phát hiện sờm và đưa con đến khám kịp thời.

Trật khớp háng bẩm sinh là gì?

Trật khớp háng bẩm sinh có tên tiếng Anh là Congenital Dislocation of the Hip (CDH). Là dị tật mà đầu trên xương đùi (chỏm xương đùi) nằm trật ra phía ngoài ổ khớp. Có thể trật một bên hoặc cả 2 bên khớp háng. Tỉ lệ mắc là 1/800 – 1000 trẻ sơ sinh, xảy ra ở nữ nhiều hơn nam.

Ngày nay, trật khớp háng bẩm sinh còn gọi là “Loạn sản khớp háng trong quá trình phát triển – Developmental Dysplasia of the Hip (DDH)”.

Hiện nay, nguyên nhân cụ thể dẫn đến dị tật này vẫn đang được nghiên cứu. Tuy nhiên, có 1 số yếu tố nguy cơ gây nên tình trạng này bao gồm: thai ngôi ngược, thiểu ối, gia đình có tiền sử bị trật khớp háng, bất thường hệ cơ xương,…

Dấu hiệu nào để nhận biết trật khớp háng bấm sinh?

Trật khớp háng bẩm sinh là một dị tật rất khó được phát hiện sớm, trẻ thường không đau, không quấy khóc, nên nếu không để ý kỹ các khác biệt, cha mẹ sẽ khó phát hiện. Đa số gia đình thường chỉ đưa con đi khám sau khi bé biết đi, thấy con đi tập tễnh, một chân yếu hẳn so với chân kia. Do đó, sự quan sát, chú ý của gia đình trong quá trình chăm sóc trẻ có ý nghĩa quyết định đến việc phát hiện con bị bệnh sớm hay muộn.

Một số dấu hiệu gợi ý, các gia đình khi chăm sóc trẻ cần chú ý:

- Sự chênh lệch chiều dài của chi (chân);

- Nếp lằn mông, đùi với bên bị trật khớp háng dài hơn bên lành;

- Trẻ hạn chế việc dạng khớp háng nên khó khăn khi thay bỉm, tã, quần;

- Khi trẻ lớn bị lệch vai 1 bên, chân đi tập tễnh;

- Bên chân bị trật khớp háng sẽ yếu hơn …

Đối với các trường hợp bị trật khớp háng 2 bên thì khó xác định hơn do 2 bên có dấu hiệu giống nhau. Ở trẻ lớn bị trật khớp háng 2 bên sẽ có dấu hiệu ưỡn trước cột sống lưng quá mức.

Những biến chứng của trật khớp háng bẩm sinh là gì?

Nếu trẻ bị trật khớp háng bẩm sinh mà không được điều trị thì sẽ để lại biến chứng nặng nề như:

- Thoái hóa khớp háng

- Dáng đi trở nên bất thường

- Hai chân có chiều dài không cân xứng: điều này khiến trẻ trở nên chậm chạp ảnh hưởng đến

sinh hoạt hằng ngày.

- Đối với trẻ gái, trật khớp háng sẽ gây biến dạng khung chậu làm ảnh hưởng đến vấn đề sinh đẻ sau này.

- Trật khớp háng có thể gây gù, vẹo cột sống do tình trạng bất cân xứng của chi dưới

Làm sao để chẩn đoán?

Khi phát hiện phát hiện các dấu hiệu bất thường như đã nêu ở trên, bố mẹ cần đưa con đến cơ sở y tế có chuyên khoa chỉnh hình để khám và chẩn đoán chính xác.

- Đối với trẻ dưới 4 tháng tuổi: trẻ sẽ được siêu âm để chẩn đoán.

- Đối với trẻ lớn hơn: trẻ sẽ được chụp Xquang là có thể chẩn đoán chính xác.

Hình ảnh Xquang bệnh nhân nữ 7 tuổi, trật khớp háng P, trước và sau mổ.

Hình ảnh Xquang bệnh nhân nữ 32 tháng, trật khớp háng T, trước và sau mổ

Điều trị như thế nào?

Bệnh lý trật khớp háng bẩm sinh có thể điều trị được với tỉ lệ thành công rất cao nếu trẻ được phát hiện sớm, chẩn đoán kịp thời và có phương pháp can thiệp phù hợp với từng lứa tuổi và giai đoạn. Trẻ lớn hơn thường cần phẫu thuật phức tạp hơn và kết quả điều trị kém hơn. Phương pháp điều trị phụ thuộc vào độ tuổi tại thời điểm được chẩn đoán.

- Thời điểm vàng để điều trị trật khớp háng là từ khi trẻ còn ở trong độ tuổi sơ sinh đến 6 tháng tuổi. Vào thời điểm này, trẻ chỉ cần điều trị bằng phương pháp sử dụng nẹp Parlik để giang và gấp khớp háng khoảng 3-4 tháng với tỉ lệ thành công đạt 95%.

- Với trẻ từ 6 đến 18 tháng tuổi, điều trị trật khớp háng phải kết hợp nắn chỉnh kín và bó bột cố định. Nếu nắn chỉnh kín thất bại thì cũng cần phải phẫu thuật nắn chỉnh mở.

- Đặc biệt với trẻ trên 18 tháng tuổi cần phẫu thuật nắn chỉnh mở, có thể phải cắt xương chậu để tạo hình ổ cối kèm theo cắt sửa trục cổ – chỏm xương đùi.

Hình ảnh bệnh nhân khám lại sau mổ

Bệnh viện Sản Nhi Nghệ An là cơ sở y tế chuyên sâu về các bệnh lý chỉnh hình nhi, đặc biệt là bệnh lý trật khớp háng bẩm sinh, khoa Chấn thương chỉnh hình - Bỏng hàng năm đã phẫu thuật cho nhiều trường hợp trẻ bị dị tật trật khớp háng bẩm sinh thành công và trở thành một kỹ thuật thường quy./.