Nhiễm khuẩn tiết niệu ở trẻ nhỏ: Không chủ quan với những cơn sốt không rõ nguyên nhân
Sốt cao ở trẻ không phải lúc nào cũng do virus hay các bệnh lý hô hấp. Trong một số trường hợp, đây có thể là dấu hiệu duy nhất của nhiễm khuẩn tiết niệu – bệnh ký dễ bị bỏ sót nhưng có nguy cơ gây tổn thương thận nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
Vừa qua, khoa Tim Mạch – Bệnh viện Sản Nhi Nghệ An tiếp nhận bệnh nhi N.Đ.P.T (4 tháng tuổi, trú tại Hà Tĩnh) nhập viện trong tình trạng sốt cao hai ngày liên tục không hạ. Kết quả xét nghiệm cho thấy các chỉ số nhiễm trùng trong máu tăng cao kèm bạch cầu niệu dương tính. Trẻ được chẩn đoán nhiễm khuẩn tiết niệu và điều trị kháng sinh đường tĩnh mạch. Chỉ 2 ngày điều trị trẻ cắt sốt hoàn toàn. Sau 4 ngày xét nghiệm lại các chỉ số gần như trở về bình thường.
Tuy nhiên, các bác sĩ nhận thấy cần tìm nguyên nhân tiềm ẩn phía sau tình trạng nhiễm khuẩn tiết niệu ở trẻ nhỏ. Kết quả siêu âm cho thấy hệ tiết niệu của bé chỉ bị giãn nhẹ đài bể thận hai bên lần lượt 4,5 mm và 5,2 mm. Dù mức độ giãn không lớn, đây vẫn là dấu hiệu cần được đánh giá kỹ trong trường hợp trẻ có nhiễm khuẩn tiết niệu kèm sốt.
Bệnh nhi được chỉ định chụp bàng quang – niệu quản ngược dòng (VCUG). Kết quả phát hiện trẻ mắc trào ngược bàng quang – niệu quản độ 4 ở bên trái - một mức độ trào ngược rất nặng, đe dọa trực tiếp đến cấu trúc và chức năng thận của bé.
Theo các bác sĩ khoa Tim Mạch, trào ngược bàng quang niệu quản là một nguyên nhân phổ biến gây nên tình trạng nhiễm khuẩn tiết niệu trẻ em. Về mặt giải phẫu, ở người bình thường, niệu quản cắm vào bàng quang theo một góc xéo tạo thành van một chiều tự nhiên. Khi bàng quang co bóp để đẩy nước tiểu ra ngoài, van này siết chặt lại để ngăn dòng nước tiểu chảy ngược lên trên. Ở những trẻ bị trào ngược bàng quang niệu quản bẩm sinh, cơ chế van này bị suy yếu hoặc tổn thương, khiến dòng nước tiểu mang theo vi khuẩn từ bàng quang dễ dàng bị dội ngược lên đài bể thận. Trẻ dưới 2 tuổi hoàn toàn chưa thể diễn đạt cảm giác đau buốt hông lưng hay đi tiểu rắt. Tất cả những gì trẻ phản ứng lại chỉ là một đợt sốt cao, bỏ bú, lừ đừ hoặc chậm tăng cân.
Nếu không phát hiện kịp thời qua chụp VCUG để có kế hoạch điều trị kháng sinh dự phòng hoặc can thiệp phẫu thuật/nội soi, các đợt nhiễm khuẩn ngược dòng tái phát sẽ biến mô thận lành thành các mô sẹo vĩnh viễn. Hậu quả lâu dài là trẻ có thể đối mặt với suy thận mạn tính tiến triển, hoặc tình trạng tăng huyết áp thứ phát nghiêm trọng khi bước vào tuổi trưởng thành.
Phụ huynh cần đưa trẻ đi khám khi sốt cao kéo dài không rõ nguyên nhân và thực hiện xét nghiệm nước tiểu khi có chỉ định; trẻ từng nhiễm khuẩn tiết niệu cần tái khám đúng hẹn và tuân thủ thăm dò chuyên sâu để tìm nguyên nhân. Đừng chủ quan với những cơn sốt không rõ nguyên nhân ở trẻ nhỏ, vì phát hiện sớm nhiễm khuẩn tiết niệu và bất thường đường tiết niệu có thể giúp bảo vệ thận lâu dài cho trẻ.