Vitamin a và vai trò quan trọng đối với sự phát triển của trẻ

Vitamin A là một vi chất dinh dưỡng thiết yếu, đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển của trẻ, đặc biệt trong việc duy trì thị lực, tăng cường hệ miễn dịch và hỗ trợ tăng trưởng.

Trẻ nhỏ là nhóm có nhu cầu vitamin A cao do cơ thể đang trong giai đoạn phát triển nhanh. Thiếu vitamin A có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh nhiễm khuẩn và gây ảnh hưởng đến thị giác.

Vì vậy, việc bổ sung vitamin A đúng thời điểm, đúng hướng dẫn và kết hợp với chế độ ăn uống hợp lý là rất cần thiết.

Căn cứ Quyết định số 514/QĐ-VDD ngày 18/5/2026 của Viện Dinh dưỡng về việc ban hành tài liệu hướng dẫn chuyên môn về tổ chức thực hiện Chiến dịch bổ sung vitamin A cho trẻ em từ 6 tháng đến dưới 60 tháng tuổi.

Vitamin A là gì?

Vitamin A là một vitamin tan trong dầu, giữ vai trò quan trọng đối với sự phát triển và sức khỏe của trẻ. Vitamin A tham gia vào nhiều quá trình của cơ thể, đặc biệt là duy trì thị lực, tăng cường chức năng miễn dịch và hỗ trợ sự phát triển của các mô.

Vitamin A tồn tại dưới hai dạng chính:

Vitamin A tạo sẵn (retinol): có nhiều trong thực phẩm nguồn gốc động vật như gan, trứng, sữa, cá.
Tiền vitamin A (beta-caroten): có nhiều trong các loại rau củ quả có màu vàng, cam, xanh đậm như cà rốt, bí đỏ, rau xanh.

Vai trò của Vitamin A đối với trẻ

Giúp bảo vệ mắt và thị lực

Vitamin A cần thiết cho quá trình tạo sắc tố thị giác, giúp trẻ nhìn rõ, đặc biệt trong điều kiện ánh sáng yếu.

Thiếu vitamin A có thể dẫn đến:

Khô mắt
Quáng gà
Trong trường hợp thiếu hụt nặng có thể gây tổn thương giác mạc và ảnh hưởng đến thị lực.

Vitamin A và hệ miễn dịch

Vitamin A có vai trò duy trì sự toàn vẹn của các hàng rào bảo vệ tự nhiên của cơ thể như da và niêm mạc đường hô hấp, đường tiêu hóa.

Thiếu vitamin A có thể làm ảnh hưởng đến chức năng miễn dịch và làm tăng nguy cơ mắc bệnh nhiễm khuẩn ở trẻ.

Nguyên nhân và nhóm trẻ có nguy cơ thiếu Vitamin A

Một số nguyên nhân thường gặp gồm:

Do khẩu phần ăn bị thiếu hụt vitamin A

Trẻ có chế độ ăn nghèo thực phẩm chứa vitamin A:

Khẩu phần ăn thiếu sự đa dạng về nhóm thực phẩm.
Trẻ ăn ít rau xanh, trái cây hoặc các thực phẩm nguồn gốc động vật phù hợp với lứa tuổi.

Tình trạng nhiễm khuẩn, nhiễm virus

Một số bệnh lý có thể làm tăng nhu cầu vitamin A của cơ thể hoặc ảnh hưởng đến tình trạng dinh dưỡng của trẻ.

Ví dụ:

Tiêu chảy kéo dài.
Nhiễm khuẩn đường hô hấp tái diễn.
Một số bệnh lý ảnh hưởng đến khả năng hấp thu chất dinh dưỡng.

Trẻ bị suy dinh dưỡng nặng

Trẻ suy dinh dưỡng hoặc trẻ có chế độ ăn không cân đối có nguy cơ thiếu hụt nhiều vi chất dinh dưỡng, trong đó có vitamin A.

Biện pháp

Nâng cao chất lượng bữa ăn của trẻ

Sử dụng thức ăn nguồn gốc động vật giàu vitamin A (Hàm lượng trong 100g thực phẩm ăn được: Gan lợn có 6000 mcg; Lòng đỏ trứng gà có 960 mcg; Thịt gà có 120 mcg; Cá trê có 93 mcg).
Bổ sung thực vật giàu Beta-caroten (tiền chất chuyển hóa thành vitamin A) như: rau xanh, cà rốt, rau dền, xoài, dưa hấu, đu đủ chín, cà chua, gấc, và các loại quả chín có màu vàng, đỏ, da cam.
Thêm dầu hoặc mỡ vào bữa ăn để giúp trẻ hấp thụ tốt vitamin A.

Theo Viện dinh dưỡng quốc gia:

Bổ sung vitamin A liều cao cho trẻ: Trẻ từ 6 - 36 tháng được uống bổ sung viên nang vitamin A liều cao 2 lần/năm. Trẻ từ 37 tháng đến 60 tháng tuổi uống bổ sung viên nang vitamin A liều cao 2 lần/năm (với 22 tỉnh khó khăn có tỷ lệ suy dinh dưỡng cao).

Liều lượng 1 lần như sau:

Trẻ < 6 tháng (không được nuôi bằng sữa mẹ ): uống 50.000 IU (đơn vị quốc tế)/ lần (chỉ uống theo chỉ định của nhân viên y tế);
Trẻ 6 -12 tháng: uống 100.000 IU/ lần;
Trẻ > 12 tháng: uống 200.000 IU/ lần

Lưu ý: Liều trên là liều bổ sung vitamin A liều cao, không phải nhu cầu vitamin A hằng ngày của trẻ, nên hỏi ý kiến nhân viên y tế trước khi sử dụng.

Những lưu ý khi bổ sung vitamin A cho trẻ

Chỉ cho trẻ uống vitamin A theo đúng độ tuổi và liều lượng được hướng dẫn của nhân viên y tế.
Không tự ý cho trẻ uống thêm vitamin A nếu trẻ đã được bổ sung liều cao trong chương trình, để tránh dùng quá liều.
Vitamin A liều cao không thay thế chế độ ăn; cần duy trì chế độ ăn đa dạng, giàu vitamin A.
Khi trẻ đang dùng các sản phẩm multivitamin hoặc thuốc có chứa vitamin A, cần thông báo cho nhân viên y tế trước khi bổ sung thêm.
Trẻ đang mắc bệnh, suy dinh dưỡng hoặc có biểu hiện nghi thiếu vitamin A cần được nhân viên y tế đánh giá và hướng dẫn.
Không tự ý lặp lại liều vitamin A; trường hợp cần bổ sung lại phải tuân theo hướng dẫn chuyên môn.